خط خطی های ذهن - قصه های از نظر سیاسی بی ضرر، بی ضرر

پنجشنبه 27 فروردین1388ساعت11:47

قصه های از نظر سیاسی بی ضرر طنزنویسان برای بیان اندیشه های خود از روش ها و قالب ها متفاوت بهره می گیرند. یکی از این قالب ها استفاده از قصه های پریان و افسانه هاست.آنهایا با استفاده از شخصیت های قصه های پریان و یا فضای حاکم بر داستان ها ، داستانی جدید با مفهومی تازه در موقعیتی متفاوت می آفرینند.
از اوایل دهه ی هفتاد در آمریکا جریانی پا گرفت که طیف وسیعی از لایه های گوناگون اجتماعی هر کدام با هدف خاصی وارد آن شده بودند و از واژگان دو پهلو استفاده می کردند. مثلا روزنامه ای سقوط هواپیمایی را در یکی از مناطق آمریکا «برخورد خارج از کنترل» نامید یا دولت آمریکا انفجار هسته ای در یکی از نیروگاه هایش را «پاشیدگی انرژی» گزارش کرد تا مردم متوجه خطر عظیم چنین بی احتیاطی نشوند. در اوایل سال نود میلادی عده ای از روان شناسان آمریکایی تصمیم گرفتند که تعدادی از داستان های کلاسیک کودکان را بازنویسی کنند و آنها را با موازین اخلاقی امروز وفق دهند، مثلا هرگونه نشانه ی تبعیض نژادی و جنسی را از داستان ها حذف کنند و آنها را با معیارهای صاحب نظران تربیتی امروز مطابقت دهند. جیمز فین گارنر، نویسنده ی طنزپرداز آمریکایی بعد از شنیدن این خبر، سیزده قصه ی بسیار معروف مثل شنل قرمزی، سیندرلا، جک و لوبیای سحرآمیز، لباس جدید امپراتور و... را بازنویسی کرد و آنها را از نظر سیاسی و اخلاقی بی ضرر ساخت.
در داستان شنل قرمزی، شنل قرمزی زنی ست مستقل که برای حریم خصوصی خود ارزش زیادی قائل است و به شدت مخالف تبعیض جنسیتی. حتی وقتی مرد تبرزن برای نجات او از چنگال گرگ وارد صحنه می شود آن را توهینی به توانایی اش تلقی می کند و به جای گرگ مرد را می کشد! در داستان لباس جدید امپراطور، خیاط ، پادشاه را که نماینده ی امپریالیسم و قشر مرفه بی درد جامعه است با برهنگی دست می اندازد و وقتی بچه ی بازیگوش برهنگی پادشاه را با صراحت یادآوری می کند،یکی از نزدیکان پادشاه قضیه را این طور لاپوشانی می کند که: «اعلیحضرت لخت نیستند ،بلکه دستور به آزادی در انتخاب لباس دادند»! در قصه ی سه خوک، خوک ها نماینده ی شهروندان محترم اما آسیب پذیر جامعه و گرگ نماینده ی زمین خواران بزرگ است و با خراب کردن خانه ی خوک اول و دوم به جای آنها مزرعه ی موز و مجتمع تفریحی می سازد! سیندرلا نماینده ی زنانی است که فرهنگ مسلط بر جامعه آنها را از خودشان دور کرده و به اشیای تجملی برای مجلس مردان تبدیل کرده است و نی زن افسانه ای شهر هاملین که با صدای دل انگیز سازش موش های شهر را به دنبال خود می کشد، این بار با یک ضبط بزرگ در پشت یک تریلر الواط و اوباش شهر را در حالی که شعار می دهند به خارج از شهر هدایت می کند.
فین گارنر با استفاده از شعارهای سیاسی و اجتماعی در کار برگردان این داستان ها به طنز کنایه های فراوانی نیز به این شعار زدگی جامعه امریکا وارد کرده است.
*قصه های از نظر سیاسی بی ضرر، جیمز فین گارنر، ترجمه ی احمد پوری، نشر مشکی، چاپ دوم 1386، 1000 تومان